Eugeniusz Ksol to trener pierwszego ligowego podium Pogoni Szczecin i szkoleniowiec, który wprowadził Portowców do pierwszego w historii występu w Pucharze UEFA.

Eugeniusz Ksol

Trener pierwszego podium Pogoni Szczecin

W historii Pogoni Szczecin lat osiemdziesiątych Eugeniusz Ksol zajmuje miejsce wyjątkowe. To nie jest postać poboczna ani tylko nazwisko z listy trenerów. To szkoleniowiec, który doprowadził Portowców do pierwszego ligowego podium w historii klubu i otworzył przed Szczecinem drzwi do europejskich pucharów.

Jeżeli Jerzy Kopa był trenerem odbudowy, awansu i dwóch finałów Pucharu Polski, a Leszek Jezierski trenerem wicemistrzostwa Polski, to Eugeniusz Ksol jest trenerem przełomu pomiędzy tymi dwoma wielkimi etapami. To za jego kadencji Pogoń najpierw zajęła 4. miejsce w lidze, potem stanęła na podium, a następnie zadebiutowała w Pucharze UEFA przeciwko 1. FC Köln. Lista trenerów Pogoni wskazuje jego pracę w pierwszym zespole m.in. w roku 1970, następnie w latach 1982–1985 oraz ponownie w 1989 roku.

Ksol przejmował drużynę po Jerzym Kopie, czyli po okresie bardzo ważnym, ale też wymagającym kontynuacji. Pogoń wróciła już do I ligi, zagrała dwa finały Pucharu Polski i odzyskała ambicje. Teraz potrzebowała potwierdzenia swojej wartości w rozgrywkach ligowych. To właśnie pod wodzą Eugeniusza Ksola zrobiła kolejny krok — z drużyny obiecującej stała się drużyną medalową.

Metryczka redakcyjna

Element	Dane
Imię i nazwisko	Eugeniusz Ksol
Rola w Pogoni	trener pierwszego zespołu
Okres pracy w omawianym rozdziale	1982–1985
Poprzednik	Jerzy Kopa
Następca	Maciej Hejn
Największy sukces z Pogonią	3. miejsce w I lidze 1983/1984
Najważniejsze wydarzenie	pierwszy awans Pogoni do Pucharu UEFA
Europejski rywal	1. FC Köln
Miejsce w historii klubu	trener pierwszego ligowego podium Pogoni
Dane biograficzne	do uzupełnienia po potwierdzeniu w źródle biograficznym

Między Kopą a Jezierskim

Eugeniusz Ksol znalazł się w Pogoni w bardzo ważnym momencie. Klub miał już za sobą odbudowę po trudnym końcu lat siedemdziesiątych. Jerzy Kopa doprowadził drużynę do awansu do I ligi i do dwóch finałów Pucharu Polski. Pogoń nie była więc zespołem anonimowym ani przeciętnym. Była drużyną, która zaczęła pukać do krajowej czołówki.

Ale finały pucharowe, choć prestiżowe, nie były jeszcze ligowym potwierdzeniem wielkości. Puchar Polski potrafi dawać wielkie emocje w krótkiej serii meczów. Liga wymaga czegoś innego: regularności, odporności, szerokiej kadry, stabilności formy i umiejętności punktowania przez wiele miesięcy.

To właśnie tutaj zaczyna się znaczenie Ksola. Jego zadaniem było nie tyle zaczynanie od zera, ile rozwinięcie tego, co Pogoń już miała. Musiał przejąć drużynę po mocnym, emocjonalnym okresie i przekuć ją w zespół zdolny do wysokiego miejsca w tabeli. To zrobił.

Sezon 1982/1983 — pierwszy sygnał wielkiej Pogoni

Pierwszy pełny sezon Ksola w Pogoni, czyli 1982/1983, był bardzo ważny. Portowcy zajęli 4. miejsce w I lidze, kończąc rozgrywki tuż za podium. Kronika Pogoni podaje bilans: 30 meczów, 33 punkty, bramki 44–28, 12 zwycięstw, 9 remisów i 9 porażek. Najlepszym strzelcem zespołu był Zbigniew Stelmasiak z 13 bramkami, a jednym z głównych ludzi ofensywy był również Jarosław Biernat, który zdobył 10 goli.

To był sezon, który pokazał, że Pogoń ma realne podstawy, by za chwilę wejść na podium. Czwarte miejsce było czymś więcej niż dobrym wynikiem. Było zapowiedzią. Portowcy nie zakończyli rozgrywek w środku tabeli, nie walczyli tylko o spokój, ale znaleźli się bezpośrednio za najlepszą trójką ligi.

Bardzo ważny był także bilans bramkowy 44–28. Pogoń strzelała sporo, ale jednocześnie potrafiła znacząco ograniczyć liczbę straconych bramek w porównaniu z poprzednim sezonem. To świadczyło o większej dojrzałości drużyny. Zespół Ksola nie był tylko ofensywny. Był coraz lepiej zorganizowany.

W sezonie 1982/1983 symbolem siły Pogoni było zwycięstwo 6:0 z GKS Katowice z 23 kwietnia 1983 roku. Kronika Pogoni wskazuje to spotkanie jako najwyższe zwycięstwo sezonu i mecz z największą liczbą bramek.

Drużyna, która dojrzewała

Pogoń Ksola była drużyną, która dojrzewała sezon po sezonie. W 1982/1983 miała już mocnych strzelców, coraz lepszy środek pola i zawodników, którzy w kolejnych latach mieli współtworzyć jedną z najważniejszych ekip w dziejach klubu. To był etap, w którym wiele postaci zaczynało nabierać znaczenia.

W ofensywie ważni byli Zbigniew Stelmasiak i Jarosław Biernat. Obaj dali drużynie liczby, które pozwoliły walczyć wysoko. W składzie pojawiali się też zawodnicy, którzy mieli odgrywać coraz większą rolę w kolejnych sezonach: Marek Leśniak, Adam Kensy, Marek Ostrowski, Kazimierz Sokołowski, Marek Szczech i inni.

Ksol miał więc pod ręką zespół o dużym potencjale. Jego największą zasługą było to, że potrafił ten potencjał ułożyć w wynik. Nie każdy trener potrafi przejść z poziomu obietnicy do poziomu podium. Ksolowi ta droga się udała.

Sezon 1983/1984 — pierwsze podium Pogoni

Sezon 1983/1984 to najważniejszy punkt pracy Eugeniusza Ksola w Pogoni. Portowcy zajęli 3. miejsce w I lidze, po raz pierwszy w historii klubu stając na ligowym podium. Tabela sezonu podaje Pogoń na trzeciej pozycji z bilansem 30 meczów, 16 zwycięstw, 6 remisów, 8 porażek, bramki 54–27 i 38 punktów.

To był przełom. Pogoń przestała być drużyną, która tylko dobrze rokuje. Stała się medalistą mistrzostw Polski. Dla Szczecina miało to ogromne znaczenie. Klub, który przez wiele lat szukał swojego miejsca w krajowej hierarchii, nagle znalazł się w pierwszej trójce najwyższej ligi.

W klasyfikacji strzelców tego sezonu bardzo wysoko znaleźli się dwaj piłkarze Pogoni: Marek Leśniak i Adam Kensy, którzy zdobyli po 12 bramek. Byli tuż za królem strzelców Włodzimierzem Ciołkiem, który miał 14 trafień.

Ten fakt doskonale pokazuje siłę drużyny Ksola. Pogoń nie opierała się tylko na jednym strzelcu. Miała dwóch zawodników z dwucyfrowym dorobkiem bramkowym, a cały zespół zdobył 54 gole. To była ofensywna, skuteczna drużyna, ale równocześnie solidna w tyłach, bo straciła tylko 27 bramek.

Ksol — trener pierwszej Europy

Największą nagrodą za 3. miejsce w sezonie 1983/1984 był awans do Pucharu UEFA. To właśnie Eugeniusz Ksol wprowadził Pogoń do pierwszej europejskiej rywalizacji w historii klubu. Źródła opisujące historię Pogoni wskazują wprost, że w 1984 roku drużyna prowadzona przez Ksola po raz pierwszy znalazła się w czołowej trójce Ekstraklasy, co dało jej kwalifikację do Pucharu UEFA.

Rywalem Portowców został 1. FC Köln. To był przeciwnik z zupełnie innego poziomu piłkarskiego doświadczenia. Klub z Bundesligi, z dużymi nazwiskami, z obyciem w międzynarodowej rywalizacji. Dla Pogoni była to pierwsza taka lekcja.

Pierwszy mecz rozegrano 19 września 1984 roku w Kolonii. Pogoń przegrała 1:2, ale wynik zostawiał nadzieję przed rewanżem. Drugie spotkanie odbyło się 3 października 1984 roku w Szczecinie i zakończyło się porażką Pogoni 0:1. Źródła klubowe i historyczne podkreślają też, że w rewanżu szczecinianie nie wykorzystali dwóch rzutów karnych.

Sportowo Pogoń odpadła już w pierwszej rundzie. Historycznie jednak ten dwumecz miał ogromną wartość. Był pierwszym wejściem klubu na europejską scenę. Dla kibiców był to powód do dumy, dla zawodników wielkie doświadczenie, a dla historii Pogoni — moment, którego nie da się pominąć.

Sezon 1984/1985 — trudny rok po wielkim sukcesie

Po podium i europejskim debiucie przyszedł sezon 1984/1985, który był dla Pogoni znacznie trudniejszy. Kronika Pogoni podaje, że drużyna zajęła 11. miejsce, kończąc rozgrywki z bilansem 30 meczów, 26 punktów, bramki 29–36, 9 zwycięstw, 8 remisów i 13 porażek. Najlepszym strzelcem zespołu był Marek Leśniak z 8 bramkami.

Ten sezon pokazuje, jak trudne jest utrzymanie wysokiego poziomu po historycznym wyniku. Pogoń rok wcześniej była trzecia w Polsce, a chwilę później grała w Europie. Presja wzrosła, rywale patrzyli na nią inaczej, a drużyna musiała pogodzić ambicje z codziennością ligi.

Nie był to sezon katastrofalny, ale był rozczarowujący. Pogoń spadła z podium do dolnej części tabeli. Strzelała mniej, traciła więcej i nie potrafiła utrzymać tempa z poprzednich rozgrywek. Właśnie wtedy zakończył się najważniejszy etap pracy Ksola w Pogoni, a po nim drużynę przejął Maciej Hejn.

Jak oceniać Ksola?

Eugeniusza Ksola trzeba oceniać przede wszystkim przez pryzmat sezonów 1982/1983 i 1983/1984. Pierwszy był zapowiedzią sukcesu, drugi jego realizacją. Czwarte miejsce, a następnie trzecie miejsce i Puchar UEFA — to bardzo mocny dorobek.

Nie można go opisywać wyłącznie przez pryzmat słabszego sezonu 1984/1985. Ten sezon był ważny, bo pokazał granice tamtej drużyny i trudności po europejskim debiucie, ale nie przekreśla osiągnięć wcześniejszych lat. Największa prawda o Ksolu jest taka: to on doprowadził Pogoń do pierwszego podium i pierwszej Europy.

W poprawionej historii Pogoni lat osiemdziesiątych jego miejsce jest bardzo jasne. Nie był trenerem wicemistrzostwa — to rola Leszka Jezierskiego. Nie był trenerem awansu i finałów Pucharu Polski — to etap Jerzego Kopy. Ale był trenerem, który przesunął Pogoń z poziomu „drużyny blisko czołówki” na poziom medalisty mistrzostw Polski.

Znaczenie dla zawodników

Kadencja Ksola była ważna także dla rozwoju piłkarzy. To w tym czasie Marek Leśniak zaczynał stawać się jedną z najważniejszych postaci ofensywy Pogoni. Adam Kensy miał znakomity sezon 1983/1984. Kazimierz Sokołowski, Marek Ostrowski, Marek Szczech, Mariusz Kuras i inni zawodnicy dojrzewali w drużynie, która zaczęła funkcjonować na poziomie krajowej czołówki.

Trenerzy często zostają zapamiętani przez jeden wynik. W przypadku Ksola tym wynikiem jest 3. miejsce w 1984 roku. Ale jego znaczenie polega też na tym, że dał wielu piłkarzom doświadczenie gry o wysoką stawkę. Późniejsza wicemistrzowska Pogoń Leszka Jezierskiego nie powstała z niczego. Wielu zawodników miało już za sobą ligowe podium, europejski dwumecz i doświadczenie presji.

W tym sensie Ksol był trenerem, który przygotował grunt pod dalszy rozwój wielkiej Pogoni lat osiemdziesiątych.

Trener przełomu

Najlepsze określenie Eugeniusza Ksola brzmi: trener przełomu. Nie zamyka się go w jednym sezonie, ale też nie można rozciągać jego roli na całą dekadę. Jego czas był konkretny: 1982–1985. W tym czasie Pogoń wykonała jeden z największych skoków w swojej historii.

Najpierw była czwarta. Potem trzecia. Potem grała w Pucharze UEFA. To jest bardzo logiczna i mocna sekwencja. Pokazuje, że klub nie tylko marzył o sukcesie, ale realnie wszedł do krajowej czołówki.

Ksol miał w tym ogromny udział. Był szkoleniowcem, który potrafił zamienić potencjał Pogoni w wynik, a wynik w europejską przepustkę.

Miejsce w historii Pogoni

W klubowej hierarchii trenerów Eugeniusz Ksol powinien być wymieniany bardzo wysoko. Nie dlatego, że pracował najdłużej. Nie dlatego, że zdobył mistrzostwo. Ale dlatego, że jako pierwszy doprowadził Pogoń do ligowego podium.

To jest moment graniczny w historii każdego klubu. Pierwszy medal zmienia sposób myślenia. Od tej chwili można mówić: „Pogoń już była wśród najlepszych”. Można budować kolejne ambicje, porównywać następne pokolenia i pytać, kto nawiąże do tamtego wyniku.

Ksol dał Pogoni właśnie taki punkt odniesienia.

Dziedzictwo

Dziedzictwo Eugeniusza Ksola w Pogoni to trzy słowa: podium, Europa, przełom.

Pod jego wodzą Pogoń zajęła 4. miejsce w sezonie 1982/1983, a następnie 3. miejsce w sezonie 1983/1984. Ten drugi wynik dał klubowi pierwszy występ w Pucharze UEFA, gdzie Portowcy zmierzyli się z 1. FC Köln. Choć dwumecz zakończył się odpadnięciem, był jednym z najważniejszych symbolicznych wydarzeń w historii klubu.

Eugeniusz Ksol nie jest trenerem, którego można pominąć albo potraktować jednym zdaniem. To on poprowadził Pogoń do pierwszego ligowego medalu. To on wprowadził ją do Europy. To on sprawił, że Szczecin zobaczył swój klub w zupełnie nowej roli — nie tylko uczestnika ligi, ale drużyny z krajowej czołówki.

Najtrafniejsze podsumowanie jego miejsca w książce brzmi:

Eugeniusz Ksol — trener pierwszego podium Pogoni Szczecin i szkoleniowiec, który otworzył Portowcom drzwi do europejskich pucharów.

Tabela kontrolna okresu Eugeniusza Ksola w Pogoni

Sezon	Trener	Miejsce Pogoni	Bilans	Najlepszy strzelec	Najważniejsze wydarzenie
1982/1983	Eugeniusz Ksol	4. miejsce	30 meczów, 33 punkty, 44–28	Zbigniew Stelmasiak — 13	Pogoń tuż za podium
1983/1984	Eugeniusz Ksol	3. miejsce	30 meczów, 38 punktów, 54–27	Marek Leśniak i Adam Kensy — po 12	Pierwsze podium Pogoni
1984/1985	Eugeniusz Ksol / Maciej Hejn	11. miejsce	30 meczów, 26 punktów, 29–36	Marek Leśniak — 8	Debiut w Pucharze UEFA i trudny sezon po sukcesie

Następny krok: przygotować osobną, bardzo dokładną tabelę sezonową Eugeniusza Ksola w Pogoni z miejscami w lidze, bilansem, strzelcami, najważniejszymi meczami i zawodnikami każdego sezonu.Twój okres próbny Premium dobiegł końca

Sezon 1983/1984 jest najważniejszy, bo wtedy Pogoń zajęła 3. miejsce i awansowała do Pucharu UEFA. Pogoń prowadzona przez Ksola zajęła wtedy 3. miejsce z bilansem 30 meczów, 38 punktów, bramki 54–27, a Marek Leśniak i Adam Kensy zdobyli po 12 bramek.

Eugeniusz Ksol w Pogoni Szczecin — tabela sezonowa

Sezon / rok	Okres pracy Ksola	Rozgrywki	Miejsce Pogoni i bilans	Najlepsi strzelcy Pogoni	Najważniejsze mecze / wydarzenia	Kluczowi zawodnicy	Znaczenie sezonu
1969/1970	Ksol przejął zespół w trakcie sezonu, po Stefanie Żywotce	I liga	12. miejsce; 26 meczów, 21 punktów, bramki 21–31, 6 zwycięstw, 9 remisów, 11 porażek	Marian Kielec — 7 bramek	Najwyższe zwycięstwo: Pogoń – Szombierki Bytom 4:0; najwyższa porażka: Zagłębie Sosnowiec – Pogoń 6:1	Marian Kielec, Bronisław Szlinter, Zenon Kasztelan, Hubert Fiałkowski, Wojciech Frączczak	Pierwszy, krótki etap Ksola w Pogoni. Sezon miał charakter utrzymaniowy, bez sukcesu sportowego, ale ważny jako pierwszy kontakt Ksola z pierwszym zespołem.
1982/1983	Pełny sezon Ksola po odejściu Jerzego Kopy	I liga	4. miejsce; 30 meczów, 33 punkty, bramki 44–28, 12 zwycięstw, 9 remisów, 9 porażek	Zbigniew Stelmasiak — 13, Jarosław Biernat — 10, Adam Kensy — 6	Najwyższe zwycięstwo: Pogoń – GKS Katowice 6:0 z 23 kwietnia 1983; najwyższa porażka: Cracovia – Pogoń 3:0	Marek Szczech, Zbigniew Stelmasiak, Jarosław Biernat, Adam Kensy, Kazimierz Sokołowski, Marek Ostrowski, Marek Leśniak	Sezon zapowiedzi wielkiej Pogoni. Ksol doprowadził zespół tuż pod podium i znacząco poprawił organizację gry: tylko 28 straconych bramek w 30 meczach.
1983/1984	Najważniejszy sezon Ksola w Pogoni	I liga	3. miejsce; 30 meczów, 38 punktów, bramki 54–27, 16 zwycięstw, 6 remisów, 8 porażek	Marek Leśniak — 12, Adam Kensy — 12	Pierwsze podium Pogoni w historii najwyższej ligi; awans do Pucharu UEFA	Marek Leśniak, Adam Kensy, Marek Szczech, Kazimierz Sokołowski, Marek Ostrowski, Mariusz Kuras, Krzysztof Urbanowicz	Największy sukces Ksola w Pogoni: pierwsze ligowe podium i pierwsza przepustka do Europy. To sezon, który zmienił status Pogoni z drużyny obiecującej w drużynę medalową.
1984/1985 — liga	Ksol prowadził zespół do marca 1985, potem zastąpił go Maciej Hejn	I liga	11. miejsce; 30 meczów, 26 punktów, bramki 29–36, 9 zwycięstw, 8 remisów, 13 porażek	Marek Leśniak — 8	Najwyższe zwycięstwo: Pogoń – ŁKS Łódź 3:0; najwyższa porażka: Ruch Chorzów – Pogoń 4:0; najwyższy remis: Pogoń – Zagłębie Sosnowiec 3:3	Janusz Makowski, Kazimierz Sokołowski, Marek Leśniak, Marek Ostrowski, Krzysztof Urbanowicz, Adam Kensy, Mariusz Kuras, Jerzy Hawrylewicz	Trudny sezon po podium. Pogoń nie utrzymała miejsca w czołówce, a w trakcie rozgrywek nastąpiła zmiana trenera.
1984/1985 — Puchar UEFA	Ksol jako trener europejskiego debiutu	Puchar UEFA	I runda; Pogoń odpadła z 1. FC Köln po dwumeczu 1:3	Bramkowy dorobek dwumeczu: Pogoń zdobyła 1 bramkę	1. FC Köln – Pogoń 2:1; Pogoń – 1. FC Köln 0:1; w rewanżu Pogoń nie wykorzystała dwóch rzutów karnych	Piłkarze drużyny z sezonu po pierwszym podium, m.in. Leśniak, Kensy, Sokołowski, Ostrowski, Szczech	Historyczny debiut Pogoni w europejskich pucharach. Sportowo zakończony odpadnięciem, ale symbolicznie jeden z najważniejszych momentów lat 80.
1988/1989	Ksol wrócił w trakcie sezonu, po Lesławie Ćmikiewiczu	I liga	13. miejsce; 30 meczów, 20 punktów, bramki 34–50, 7 zwycięstw, 9 remisów, 14 porażek	Jacek Cyzio — 10 bramek	Najwyższe zwycięstwo: Pogoń – Górnik Wałbrzych 4:1; wysokie porażki m.in. z Legią i Górnikiem Zabrze	Jacek Cyzio, Mariusz Kuras, Andrzej Miązek, Kazimierz Sokołowski, Dariusz Adamczuk, Marek Ostrowski, Krzysztof Urbanowicz	Późniejszy, trudny powrót Ksola. To już nie był etap budowy medalowej drużyny, lecz okres problemów sportowych końca dekady.

Tabela skrócona — najważniejsze sezony Ksola dla rozdziału o latach 80.

Sezon	Trener	Miejsce	Bilans	Najlepszy strzelec	Hasło sezonu
1982/1983	Eugeniusz Ksol	4. miejsce	30 meczów, 33 punkty, 44–28	Zbigniew Stelmasiak — 13	Pogoń puka do podium
1983/1984	Eugeniusz Ksol	3. miejsce	30 meczów, 38 punktów, 54–27	Marek Leśniak i Adam Kensy — po 12	Pierwsze podium Pogoni
1984/1985	Eugeniusz Ksol / Maciej Hejn	11. miejsce	30 meczów, 26 punktów, 29–36	Marek Leśniak — 8	Trudny sezon po Europie
1984/1985	Eugeniusz Ksol	Puchar UEFA	Pogoń – 1. FC Köln 1:3 w dwumeczu	—	Pierwsza Europa Pogoni

Eugeniusz Ksol jako trener pierwszego podium Pogoni Szczecin. To jego najważniejsze miejsce w historii klubu. Sezon 1983/1984 dał Pogoni 3. miejsce, pierwszy medalowy wynik w lidze i awans do Pucharu UEFA.

Jego kadencja miała logiczny przebieg: sezon 1982/1983 był zapowiedzią, sezon 1983/1984 kulminacją, a sezon 1984/1985 trudnym sprawdzianem po sukcesie. Najpierw Pogoń zajęła 4. miejsce, potem 3. miejsce, a następnie po raz pierwszy zagrała w Europie.

Najważniejsi zawodnicy okresu Ksola: Marek Leśniak, Adam Kensy, Zbigniew Stelmasiak, Jarosław Biernat, Kazimierz Sokołowski, Marek Szczech, Marek Ostrowski, Mariusz Kuras, Krzysztof Urbanowicz, Janusz Makowski i Jerzy Hawrylewicz.

Eugeniusz Ksol — trener, który przeprowadził Pogoń od czwartego miejsca do pierwszego podium i historycznego debiutu w Pucharze UEFA.

Ostatnia aktualizacja: 05/07/2026